Krótkie wypisanie sprawy przy śmierci...

Niniejsza edycja przedstawia czytelnikowi jeden z pierwszych znanych literaturze polskiej portretów wielkiej damy i jednocześnie gorliwej ewangeliczki. Dzieło Cypriana Bazylika opisuje ostatnie dni życia zmarłej 20 czerwca 1562 roku Elżbiety z Szydłowieckich Radziwiłłowej, żony najpotężniejszego magnata Wielkiego Księstwa Litewskiego i protektora reformacji Mikołaja Radziwiłła Czarnego. Poemat ten ukazuje zarówno stopniowe krystalizowanie się doktryny ewangelicko-reformowanej, umożliwia czytelnikowi wgląd w życie dworu książęcego i relacji małżeńskich, jak też eksponuje warsztat poetycki samego autora. Dostrzeżenie tych jakości w poemacie możliwe jest poprzez zestawienie go z anonimową relacją prozatorską opisującą te same wydarzenia z dworu w Łukiszkach, która służyła nieobecnemu na miejscu Bazylikowi za swoisty konspekt w procesie twórczym. Autor stanął przed trudnym zadaniem nie tylko opisania śmierci wzorowej ewangeliczki, ale też zmodyfikowania wielowiekowej tradycji katolickich ars bene moriendi tak, aby był zgodny z ideami reformacji. Wszystko to czyni Krótkie opisanie unikatowym przykładem wczesnego piśmiennictwa protestanckiego w Rzeczypospolitej.